TÜRKİYE PETROLLERİ’NE NE OLDU? BİR MİLLÎ MARKA NASIL KAYBEDİLDİ? / Mehmet Altuntaş

Bir zamanlar Türkiye’nin dört bir yanında tabelası bulunan, adıyla ve “TP” kısaltmasıyla hafızalara kazınan Türkiye Petrolleri, bugün akaryakıt piyasasında eski görünürlüğünden uzak. Peki, bu marka neden bu hâle geldi? Kimler, hangi kararları aldı? Ortada bir yönetim başarısızlığı mı, stratejik hata mı, yoksa kamu yararını gözetmeyen tercihler mi var? Bu soruların cevabı bulunmalı, sorumluluklar belirlenmeli ve kamuoyu aydınlatılmalı.

Bir tabela değil, millî bir marka kaybedildi

Bu sabah aracımın torpido gözünden ruhsatı alırken bu Türkiye Petrolleri Premium kartı çıktı. Duygulandım hem de hüzünlendim.

Türkiye'nin kendi adıyla, kendi kurumsal hafızasıyla ve kendi tüketici kitlesiyle var olabilecek millî bir markanın neden bu noktaya geldiğini düşündüm.

Türkiye Petrolleri… İki harfiyle bile hafızalarda yer eden, Türkiye’nin kendi adıyla akaryakıt piyasasında var olmasını temsil eden bir marka.

Bugün insan sormadan edemiyor: Ne oldu da bu marka kendi ülkesinde eski gücünü koruyamadı? Petrol Ofisi, Shell ve BP gibi markalar pazarda varlığını sürdürürken Türkiye Petrolleri neden geriledi?

Marka yaratmak kolay değil. Yılların emeğiyle oluşan bilinirliği korumak ise en az onu yaratmak kadar önemli. Öyleyse hazır bir marka neden büyütülemedi, neden geleceği güvence altına alınamadı?

Özelleştirme yapıldı, hesabı sorulmayacak mı?

TP Petrol Dağıtım AŞ’nin yüzde 100 kamu hissesi, 2016’da yapılan ihale sonucunda Zülfikarlar Holding’e devredildi. Devir, 4 Nisan 2017’de tamamlandı.

Özelleştirme yapılabilir. Ancak kamuya ait bir varlığı devretmek, onun geleceğine ilişkin sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Asıl sorulması gereken mesele, satışın hangi şartlarla yapıldığı ve sonrasında nasıl bir sonuç ortaya çıktığıdır.

Türkiye Petrolleri’nin marka değeri ve büyüme potansiyeli nasıl değerlendirildi? Markanın devamlılığı için hangi güvenceler sağlandı? Özelleştirme sonrasında şirketin performansı ve marka hakları yeterince denetlendi mi?

Bunlar cevapsız bırakılmaması gereken sorulardır.

Marka hakkı krizi nasıl yaşandı?

Tartışmanın önemli dönemeçlerinden biri, Türkiye Petrolleri markasının kullanım hakkıyla ilgili gelişmeler oldu.

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), 2025’te yaptığı açıklamada, TP Petrol Dağıtım AŞ’nin marka kullanım lisansının 4 Nisan 2025’te sona erdiğini, kullanımın devam etmesi üzerine konunun yargıya taşındığını bildirdi.

Kasım 2025'te konkordato ilan eden, binlerce işçisini mecburen ihraç eden ve iflas eden TP; 800 civarında bayilikten 23 bayiye kadar düşmüş, yüzlerce bayiliğini diğer şirketlere satmıştı.

Düşünün: Türkiye’nin adıyla özdeşleşmiş bir marka, kullanım hakkı konusunda hukuki ihtilafın konusu hâline geliyor.

Burada iki kuruluşu birbirinden ayırmak gerekiyor. TPAO, petrol ve doğal gaz arama-üretim faaliyetlerini yürüten kamu kuruluşudur. TP Petrol Dağıtım AŞ ise özelleştirilmiş akaryakıt dağıtım şirketidir.

Ancak bu ayrım, asıl soruyu ortadan kaldırmıyor: Marka hakları neden bu noktaya geldi? Sözleşmeler, alınan kararlar ve tarafların yükümlülükleri nasıl yönetildi?

Bu soruların cevabı, ilgili belgeler ve yargı süreci üzerinden ortaya konulmalıdır.

Beceriksizlik mi, ihmal mi, yanlış strateji mi?

İnsan böyle bir tablo karşısında öfkeleniyor. Fakat öfkenin yerini somut sorular almalı.

Yanlış ticari kararlar mı alındı? Yönetim ve denetim eksiklikleri mi yaşandı? Markanın geleceği yeterince gözetilmedi mi? Yoksa kamu yararıyla bağdaşmayan işlemler mi yapıldı?

Bunların her biri farklı bir iddiadır ve ayrı ayrı araştırılmalıdır. Somut deliller olmadan kimseyi suçlamak elbette doğru değildir. Ancak hesap sorulması gereken bir süreç varsa, sırf tartışmalı olduğu için onu görmezden gelmek de kabul edilemez.

Kim karar aldıysa, hangi gerekçeyle aldıysa açıklanmalı. İhmal veya hukuka aykırılık tespit edilirse sorumlular hakkında gereken işlem yapılmalıdır.

Kamu malının hesabı sorulur. Kamu yararını ilgilendiren kararlar da denetimden muaf değildir.

Küresel markalar büyürken Türkiye Petrolleri neden geriledi?

ülkemizde yerli ve milli markalar sönümlenirken. yerli markaların sayıları azalırken, yabancı markaların Türkiye’de faaliyet göstermesi başlı başına bir sorun değil mi? Üstelik Siyonist İsrail'in destekçisi olduğu için boykot yaptığımız küresel markaların ülkemizin bütün yollarında, otobanlarında en ücra şehir ve ilçelerinde pıtrak gibi çoğalması ve adım başı karşımıza çıkması işşn kötüsü oraladan yakıt almak zorunda kalmamız onlara mahkum olmamız sorun değilse nedir? Tüm bu olumsuzlukları bir yana bırakarak üzerinde yeniden ve detaylıca düşünmemiz gereken konu, Türkiye’nin kendi markalarını da büyütebilmesi ve rekabet gücünü koruyabilmesi meselesidir.

Bir ülke kendi enerji kaynaklarını ararken, üretimini artırmaya çalışırken, kendi adıyla tanınan bir markanın geleceğini neden güvence altına alamadığını da sorgulamalıdır.

Türkiye Petrolleri’nin yaşadığı süreç, yalnızca bir şirketin ticari performansıyla açıklanamayacak kadar önemli soruları gündeme getiriyor. Burada marka yönetimi, özelleştirme politikası, denetim ve kamu yararı birlikte değerlendirilmelidir.

Bu dosya kapanmamalı

Türkiye Petrolleri’nin özelleştirme süreci, marka lisans anlaşmaları, yönetim kararları ve son yıllarda yaşanan sorunlar bütün yönleriyle incelenmelidir.

Kamuoyu şu soruların cevabını bekliyor: Marka neden geriledi? Hangi kararlar bu sonucu doğurdu? Denetim görevini yerine getiren kurumlar süreci nasıl izledi? Kamu zararı oluştuysa sorumlular kimler?

Bunları sormak peşin hüküm vermek değildir. Tam tersine, gerçeğin ortaya çıkmasını istemektir.

Bir markanın yıllar içinde kazandığı güveni ve bilinirliği kaybetmesini sadece ticari bir mesele olarak görmemek lazımdır. Bu, geçmişte alınan kararların ve geleceğe ilişkin sorumlulukların da ana meselesidir.

Türkiye Petrolleri’ne ne oldu? Bu sorunun cevabı bulunmalı, kamuoyuna açıklanmalı ve varsa sorumlular hesap vermelidir.

Bir ülke kendi markasının gerilemesini seyretmekle yetinmemeli; nedenlerini araştırmalı ve aynı hataların tekrarlanmasını önlemelidir.

Mehmet Altuntaş