Taleal Bedru Aleyna

Mekke İttifakı’nın mürekkebi kurumadan Doha’dan gelen sürpriz bir haberle Bedir Mutabakat Zaptı’nın imzalanması dünya kamuoyuna duyuruldu. Diplomaside kavramlar, yalnızca teknik tanımlar değildir; seçilen her isim, ardında yatan tarihsel şuuru ve stratejik ufku ele verir. Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında imzalanan çok taraflı savunma iş birliği anlaşmasına “Bedir Mutabakat Zaptı” denilmesi sıradan bir adlandırmanın ötesinde kültürel bir derinliğe de işaret etmektedir.

İsim tercihindeki isabet; mutabakatın geleceği hakkında büyük ümitlerin doğmasına, geniş bir coğrafyada ılık meltemler esmesine vesile olmuştur.

Bedir, Türkçemize de yerleşmiş Arapça kökenli bir kelimedir. Hicri ayların 14. gecesine denk gelen, hilalden başlayarak evre evre büyüyerek tamamlanan, ışığın en parlak olduğu dolunay hâlinin adıdır Bedir. Ay; fen bilimleri ve dini yaşantının yanında kültür, edebiyat, astroloji gibi birçok alanda sıkça kullanılan metaforik bir imgedir. Hilal umudu, arayışı ve başlangıcı simgelerken; dolunay (bedr) tekâmülü, kendi kendine yetmeyi ve olgunlaşmayı temsil eder.

Bedir, siyasi tarih hafızamızda çok derin izler ve büyük heyecanlar uyandırır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in 622’de Mekke’den Medine’ye hicretinde onu karşılamak için toplanan insanların, kafile ufukta görününce ilk defa o anda hep bir ağızdan seslendirdiği “Taleal Bedru Aleyna” ilahisi, İslam toplumlarında selamdan sonra en yaygın bilinci ifade eder:

“Ay (Bedir) doğdu üzerimize Veda tepelerinden,
Şükür gerekti bizlere Allah’a davetinden…”

Kusva’nın sırtındaki Nübüvvet nurunun çölün zifiri karanlığını yırtıp aydınlatan, Yesrib’in hasret kaldığı barış, kardeşlik ve medeniyet muştusunun terennümü hâlâ gönüllerden dillere akmaya devam ediyor.

Bedir aynı zamanda İslam tarihinin ilk ve en parlak zaferinin adıdır. Hicretin henüz ikinci yılında imanın, bütün imkânsızlıklara rağmen putperest müşrikleri, mütekebbir ordularını, birliklerini, silahı, parayı, diplomasi ve kurumlarını Bedir kumlarına gömdüğü yerdir. Allah’ın vaadinin tahakkuk ettiği, gökten silahlı meleklerin yere indiği, Bedir kuyularının başında Ensar ve Muhacir’in Peygamber’in safında kılıç salladığı gündür.

Ay; şairlerin dilinde mehtap, âşıkların gözünde mâh-ı nur, yolunu yitirmişlerin umudu, okyanuslarda gemicilerin rehberi, çöl gecelerinde kervanların delilidir. Hilal, ebced hesabında "Allah" ve "Lale" sözcükleriyle aynı sayısal değere sahip, tevhidin gökyüzündeki zarif imzası, bayrakların süsüdür.

Kur’an-ı Kerim; “Güneş ve Ay bir hesaba mebnidir” (Rahmân, 55/5), “Yeryüzü yaratıldığından beri Allah katında ayların sayısı on ikidir” (Tevbe, 9/36), “Ne güneş Ay’a erişebilir ne de gece gündüzü geçebilir” (Yâsîn, 36/40) diyerek sünnetullahın temel kaidelerini ikame eder.

Doha’da zapturapt altına alınan Bedir Mutabakatı bir iyi niyet ve yardımlaşma protokolüdür. Özellikle savunma sanayisi ile ilgili bilgi-beceri aktarımı, teknoloji transferi, Ar-Ge projeleri, ortak üretim imkânları ve askerî eğitim gibi alanlarda stratejik bir ortaklık hedeflemektedir. Mamul ürün satışından ziyade tedarik zinciri entegrasyonu ve yerel sanayi altyapılarının güçlendirilmesi planlanmaktadır.

Projelere karar verecek bir Yürütme Kurulu ve sürecin takibini yapacak bir Stratejik Kurul ile iki kademeli bir yönetim öngörülmektedir. Vesayete dayanmayan, eşitler arası bir siyasal koalisyon zemini tanımlanmaktadır.
Anlaşma sadece ortak savunma sanayisi ve teknoloji üretimiyle sınırlıdır. Mekke İttifakı’nda olduğu gibi herhangi bir ülkeye saldırı durumunda diğerlerinin askerî müdahalesini zorunlu kılan bir madde içermemektedir.
Bu projelerin bir kısmı üye ülkelerle ikili olarak zaten yürütülmektedir. Katar'da BARQ ortaklığı, Pakistan'da PN MİLGEM ve Endonezya'da KAPLAN MT tank projesi çoktan yola çıkmıştı. Şimdi bu deneyimler harmanlanarak çok taraflı senkronize bir ortaklığa dönüştürülecek.

İslam coğrafyası yüzyılı aşkın süredir teknoloji ve savunma alanında Batı’nın edilgen bir tüketicisi konumunda kalmıştı. Bu durum, psikolojik ve kültürel bir özgüven kaybını da beraberinde getirdi. “Mekke İttifakı” ve “Bedir Mutabakatı" ile kendi kültürel kodlarımızla inşa ettiğimiz bu paktlar hem bir özgüven tazelemesi hem de stratejik bir olgunluk aşamasıdır.
Atılan imzaların ruh iklimi; dayatmacı, hegemonik bir yapıdan ziyade asayiş ve adalet zemininde hilalin estetik duruşu ile Bedir'in temsil ettiği asaleti birleştirerek kardeş coğrafyalara yeni bir model sunmaktadır.

Soğuk Savaş sonrası küresel mimarinin aşınmasıyla birlikte, tek ya da iki kutuplu güvenlik şemsiyeleri iflas etmiştir. Bedir Mutabakatı, küresel siyasette yükselen "blok dışı özerklik" ve "esnek çok-taraflılık" arayışının somut bir örneğidir. Taraf ülkelerin münferit, parçalı savunma çabalarını birleştirerek eşitler arası rızaya ve ortak amaca dayalı stratejik bir ahitleşmeyi öne çıkarmaktadır.

Son yazımda Mekke İttifakı’nın dönüştürücü gücüne dikkat çekmiştim. O günden bugüne Libya’dan Kanada’ya etrafta yaşanan gelişmeleri de bu kapsamdan saymak gerek. Son günlerde İran’dan Mekke İttifakı’na yönelik gelen sıcak mesajlar yerinde ve doğru adımlardır. Bugün için romantik bulunabilir ama böyle bir ihtimali konuşmak bile güzel.

Bu anlaşmaların mazrufundan çok zarfına takılan dostlara derim ki: 77 yıllık AB Platonizm’inden yorulmadınız mı Allah aşkına? Ya da şöyle soralım: İsrailli katillerin artık alenen dillendirmekten çekinmedikleri muhtemel bir çatışmada NATO, ABD ve AB’li müttefiklerimizin tutumu nasıl olur acaba?

Bu anlaşmaların taraflara ekonomik ve pragmatik katkılarının yanında siyasi ve askerî caydırıcılık boyutu daha önemlidir. Medeniyetler havzasının merkezinde konumlanan ülkemizin Türkiye Yüzyılı Vizyonu çerçevesinde dünya barışına sunduğu eşsiz katkı ve liderliğin perçinleşmesinin gerçekçi bir tezahürüdür bu gelişmeler.

Hazır ol cenge, ister isen sulh-u salâh.
Vesselam.