Berat (Berâet); günahtan, suçtan kurtulup arınma, temize çıkma ve aklanma manalarına gelir. Mahkeme tarafından suçsuz bulunanlara da "berat etti" denilmekte. Tayin, vazife, imtiyaz ve muafiyetle alakalı olup üzerinde padişahın tuğrası bulunan vesikalara da Osmanlı Devleti'nde "berat" adı verilmekteydi. Günah yükünden kurtularak aklanmaya sebep olmasından dolayı Berat Gecesi'ne "Rahmet Gecesi" denildiği gibi verilen berattan dolayı da "Berat ve Sak (Belge) Gecesi" de denilmekte.
Berat Gecesi (Leyle-i Berâet); Şaˈban ayının 15. gecesine rastlayan ve tefsir ulemasının bir kısmının Kur’ân-ı Kerîm'in Levh-i Mahfuz'dan dünya semasına toptan indirildiğini bildirdiği bir gece. Duhan Suresi'nin 3. âyetinde bildirilen "Mübarek gece"nin Berat Gecesi olduğu hakkında bazı alimler fikir beyan etmişlerdir. Bu gece Müslümanlar üzerine rahmet, bereket, hayır, af ve mağfiret iner.
Yüce Mevlâmızın kullarını bağışlayarak onlara berat verdiği bu gece Müslümanlar tarafından kurtuluş gecesi sayılmakta. Berat Gecesi Mü’minler, Allah'tan bağışlanmalarını dilerler ve "Berâtını sağ eline alanlardan eyle bizi!.." diyerek yalvarırlar.
Takdir edilen ömürlerin görevli meleklere bildirildiği bu gece, Müslümanlar da manevi hesaplarını gözden geçirirler. Kusurlarını anlarlar ve hayatlarında güzelliklerle dolu yeni bir sayfa açmaya karar verirler. Manevi fırsatları değerlendirmek isteyen Müslümanlar, kandilin günü olan, kandilden sonraki günü oruçlu geçirmeye gayret ederler.
Peygamber Efendimiz; "Şirk koşan, büyücülük yapan, zinâ eden, içki içen, ana-babaya âsi olan ve akrabasıyla irtibatını kesenlerin" gecenin bereketinden istifade edemeyeceklerini bildirerek bu durumda olanların hemen tevbe etmelerini tavsiye etmişlerdir. Efendimiz geceyi ibadetle geçirirdi. "İbadet için niçin kendisini bu kadar yorduğunu" soran hanımına, "Rabbime ibadet eden bir kul olmayayım mı!" diye cevap vermekteydi.
Bu gecenin kıymetini bilip onu ibadet, dua ve zikirle geçirenlere ne mutlu! Gecenin bereketinden istifade edenlerin hallerinde düzelmeler olacağı bildirilmekte. Akşam, yatsı ve sabah namazlarını camide kılmak, tevbe etmek, mazlumların yanında olup zulme karşı çıkacağına dair söz vermek ve Mü'min kardeşlerimiz için dua etmek gecenin ihyası için çok önemli. Sadece "Cami, cami dolaşarak" geceyi değerlendirmeye çalışmak ise vakit kaybı.
Kalbin Allah'tan başka şeyleri sevmesi, onun kararıp paslanmasına sebep olmakta. Rabbimizin yolundan gitmek ve O'nun sevgisini kazanmak ne büyük saadet. Cenâb-ı Hakk bir kulunu severse, Âhiret'e faydası olan işler yaptırır. O; dua edenleri ve samimiyetle af dileyenleri bağışlar.
İçinde bulunduğumuz aya, Ramazan için hazırlık yapılıp çok hayır işlendiği için "Şa'bânü'l-Muazzam" denmiş. Bu mübarek ay, Receb-i Şerif ile Ramazan-ı Mübarek arasında bulunmakta. Peygamber Efendimiz'in ayı olarak kabul edildiğinden bol bol salevat getirilip hayr u hasenât yapılması teşvik edilmekte. Efendimiz, Ramazan'dan sonra en çok bu ayda oruç tutar ve bunu tavsiye ederdi.
Osmanlı toplumunda Şa'ban ayında; çalışanlara hediyeler verilir, ihtiyaçlılara yapılan yardımlar bu ayda çoğaltılırdı. Zenginler de zekât ve sadakalarını vermek için Ramazan'ı beklemezlerdi. Gaye; fakirlerin gönül huzuruyla Ramazan-ı Şerif'e ulaşmaları. Ecdadımızın uyguladığı bu usulü bazı hassas kardeşlerimiz de devam ettirmekte. Filistin, Arakan, Suriye başta olmak üzere mazlum ve muhtaç kardeşlerimizin çok olduğunu göz önünde bulunduran bazı kardeşlerimiz de sadaka ve zekât dağıtımlarını tüm seneye yaymakta.
Receb ayı geçti, Ramazan ise gelecek. Görüp göremeyeceğimiz belli değil. Onun için Şa'ban ayının kıymetini bilmeli. Tevbe kapısı Kıyamete kadar açık. Mübarek ay ve geceler başta olmak üzere Rabbimizin bize sunduğu manevi fırsatları ganimet bilip hayatımızı yeniden şekillendirme imkânımız var.
"Dünyaya mağrur kişi / Tevbeye gel tevbeye.
Uçmadan ömrün kuşu / Tevbeye gel tevbeye.
*
Kendi şehrinde iken / İman kalbinde iken
Tevhid dilinde iken / Tevbeye gel tevbeye.
*
Uça gide can dahi / Kuru kala ten dahi
Yunus Emre sen dahi / Tevbeye gel tevbeye.
Gönlünüzün Allah'ın sevgisiyle dolmasını diler, bu mübârek gecenin bereketinden istifade ederek beratını alanlardan, Ramazan ve bayrama ulaşanlardan olmanızı Cenâb-ı Allah'tan niyâz ederim. Gününüz ve ömrünüz bereketle dolsun kıymetli okurlarım.
Bülent Akyürek vefat etti
09.02.2026
evlada mektup MUSTAFA AKMEŞE 12.02.2026
Bir “Şeye” Dönüşmek FEYZULLAH AKDAĞ 08.02.2026
TASAVVUF VE SİYASET ÜZERİNE YUSUF YAVUZYILMAZ 08.02.2026
Kavramı Taş Diye Atanlar KADİR ÇİÇEK 26.01.2026
Gardaş Ülke Özbekistan AHMET SEMİH TORUN 28.01.2026
Otoriterlik YUSUF YAVUZYILMAZ 01.02.2026