İran’dan Biden’e İsrail uyarısı

Tahran yönetimi yakında yeni bir nükleer müzakere turu başlayabileceğinin sinyalini verdi.

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi dün, ABD Başkanı Joe Biden’ın Kudüs’e varmasına birkaç saat kala ABD'ye nükleer anlaşmayı canlandırmayı amaçlayan müzakereler ve bölgesel durumla ilgili birkaç mesaj gönderdi.

Mart ayında askıya alınan nükleer anlaşmayı canlandırma müzakerelerinde Tahran tarafından sunulan taleplere bağlı olduklarını yineleyen Reisi, söz konusu taleplerin nükleer anlaşmanın dışında olmadıklarını savundu. İran Cumhurbaşkanı, Joe Biden'ın bölgeye yaptığı ziyaretin ‘İsrail’in güvenliğini sağlamayacağını’ da sözlerine ekledi.

ABD tarafının İran'ın nükleer anlaşmaya dönmesi gerektiğini söylediğini belirten Cumhurbaşkanı Reisi, İran’ın anlaşmadan hiç çekilmediğini ve Washington'ın nükleer anlaşmayı ihlal ettiğini açıkladı.

Başkan Biden, Cumartesi günü Washington Post gazetesinde yer alan makalesinde şunları kaydetti:

“Yönetimim, İran 2015 tarihli nükleer anlaşmadaki taahhütlerine uymaya hazır olana kadar diplomatik ve ekonomik baskıyı artırmaya devam edecek. Ben bunu yapmaya hazırım.”

İsrail uyarısı

Fransız Haber Ajansı AFP’nin haberine göre Tahran'ın bölgedeki ‘tüm gelişmeleri’ takip ettiği konusunda uyaran İran Cumhurbaşkanı,  “ABD’lilerden mesaj iletenlere, İran'ın toprak bütünlüğünü hedef alan her türlü adımın net bir şekilde yanıtlanacağını defalarca kez söyledik” şeklinde konuştu.
 

Biden’ın Cuma günü Suudi Arabistan'a geçmesi bekleniyor. Hem İsrail hem de Suudi Arabistan’ın liderleri, her iki ülkenin de baş düşmanı olan İran'a karşı angajmanı güçlendirmeye çalışıyorlar.

İsrail Başbakanı Yair Lapid, daha önce yaptığı bir açıklamada, Tahran'a karşı Tel Aviv ve Washington arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi meselesinin Biden'ın ziyaretinin ana gündem maddesi olacağını belirtmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, ABD'nin bölgede askeri ittifaklar kurmasının bölgenin güvenliğini garanti altına almayacağını söyledi.

Kenani, düzenlediği basın toplantısında, “Özellikle bölge dışından bir ülkenin denetiminde askeri grup ve oluşumlar kurma politikası, güvenlik ve istikrarın sağlanmasına kesinlikle katkı sağlamayacaktır. Güvenlik ne satın alınır ne de ithal edilir. Bölgede istikrar ve güvenliğin sağlanmasının, ancak bununla gerçekten ilgilenen bölge ülkelerinin ortak iş birliği ile sağlanabileceğine inanıyoruz” açıklamasında bulundu.

Washington’a öneriler

Başkan Biden'ın Washington Post’taki makalesine üstü kapalı olarak bir göndermede bulunan İran Cumhurbaşkanı Reisi, İran'ın ‘doğru ve makul olan tutumlarından’ geri adım atmayacağını söyledi. ABD’nin başarısız olan azami baskı politikası deneyimini tekrarlamak yerine geçmişten ders almasını ve gerçeği görmesini tavsiye eden Reis, “İran halkı ile güç diliyle konuşamazsınız” dedi.

İran Cumhurbaşkanlığı resmi internet sitesinde, Reisi'nin haftalık olarak düzenlenen kabine toplantısında şunları söylediği aktarıldı:

“ABD’liler, 43 yıl sonra İran halkı ile güç diliyle konuşamayacaklarını anlamış olmalılar. Şaşırtıcı bir şekilde, kendilerine hiçbir sonuç getirmeyecek aynı dili kullanmaya devam etmek istiyorlar.”

İran, baş düşmanı olarak gördüğü ABD ile doğrudan görüşmeyi reddederken geçtiğimiz ay Katar'da Avrupa Birliği (AB) tarafından başlatılan dolaylı olarak yapılan son görüşmelerde de herhangi bir ilerleme sağlanamadı.

Avrupa’nın penceresi

Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Kenani, Tahran ile Washington arasında AB aracılığıyla gerçekleştirilen mesajlaşmanın devam ettiğini doğrulayarak, yakında yeni bir müzakere turu için bir tarih belirlenebileceğinin sinyalini verdi.

Kenani, müzakerelerin geçmişte olduğu gibi İran Dışişleri Bakanı Abdullahiyan ile  AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell düzeyinde ve İran Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Başmüzakereci Ali Bakıri ile AB Siyasi Direktörü ve nükleer görüşmeler koordinatörü Enrique Mora düzeyinde karşılıklı mesajlaşma yoluyla devam ettiğini söyledi. Bakanlık Sözcüsü, bir sonraki müzakere turunun zamanının ve mekanının yakında belirleneceğini düşündüğünü de sözlerine ekledi.

Müzakerelere katılan tarafların yakın gelecekte müzakerelerin sonuçlarına ulaşabilmelerini umduğunu ifade eden Kenani, “Şimdiye kadar müzakerelerde en fazla öneri İran tarafından öne sürüldü. Başta ABD ve Avrupa ülkeleri olmak üzere diğer taraflar, müzakere sürecinin tamamlanmasını isteyip istemediklerine dair siyasi kararlarını vermek zorundalar” yorumunda bulundu.

Diğer taraftan geçtiğimiz Salı günü, nükleer anlaşmayı canlandıracak fırsat penceresinin kapanmasına sadece birkaç hafta kaldığı açıklamasında bulunan Fransa, İran'ı uranyum zenginleştirme programında ilerlerken diğer tarafları oyalama taktikleri kullanmakla suçladı.

Reuters, ABD'li üst düzey bir yetkilinin, Washington’ın müzakerelerin sona ereceği herhangi bir tarih belirlemediğini söylediğini aktardı.