İNSAN= Kadın+Erkek / Mustafa Everdi

Her yeni çıkış haklı olabilir ama doğru olacak diye bir kural yok. Dünyada ve Türkiye’de kadın yükselişi gözlemleniyor. Bu yükseliş eski kavram tanım ve deyimleri erkek söyleminin aşağılayıcı kelimeleri diye sözlüklerden atmak ve konuşmalarımıza ket vurmak istiyor. 

Artık ‘bilimadamı’ diyemiyoruz, biliminsanı diyeceğiz. Kadın bilimciler de var çünkü. İşadamı diyemiyoruz ‘işinsanı’ diyeceğiz. Temelde hepsinin ortak duruşu ve seçimleri “erkek” lidere, “erkek” erkine, düzenine ve sistemine mutlak egemenliğine karşı olmak. 

Geçen ırkçılık-kölelik konusunda bir platformda konuşurken özgürlükçü evrensel bir insan beni sürekli uyardı. 'Zenci' diyemezsin, ‘siyahi’ diyeceksin diye. Bu durumda beyaz demek de bir değer yüklü, o zaman ‘soluk benizli’ demeliyiz dedim. 

Evet, Amerika’da zenci-negro demek aşağılayıcı görülebilir. Çünkü ırkçılığın zirve yaptığı ve zencilerin insan sayılmadığı dönemler olmuş orada.

Tabii Türkiye’de kınanabilen tek ırkçılık Amerikanın zenci ırkçılığıdır. Türkiye’de ırkçılık yoktur, savunması yapabilirsiniz. Oysa İslam tarihinde Karmati Trajedisi var. Osmanlı’da zenci haremağaları var. Üstelik bu insanları hadım ediyorsunuz. İnsan fıtratını değiştiren bir operasyonla. Sonra da saray ve konaklarda kadınlarınızı emanet edip haremağası yapıyorsunuz. 

Bunlardan cumhuriyet döneminde yaşayanlar da vardı. Hatta televizyonun siyah-beyaz döneminde Uğurlugiller dizisinde Arap bacılar, vardı. Siyah bacı diyen de olurdu. Keşke hadım etmesek de ‘zenci’ deseydik. Türkiye’de zenci demek aşağılamak anlamı içermez. Kaldı ki MonteNegro diye devlet bile var.  Kendilerini mi aşağılıyorlar? Üstelik beyazların kurduğu bir Balkan devleti.
Kelimeleri tarihi bağlamından koparmayalım. Zaman ve mekana bağlıdır çünkü. Etimoloji diye bir dilbilim alanı var.

Alexis de Tocqueville, Eski Rejim ve Devrim kitabında ‘centilmen’ kelimesinin değişimini anlatır. Fransa’da centilmen ‘aristokrat ve soylu’ insan anlamına gelirken İngiltere’de her sınıftan insana ‘centilmen’ denir. Böylece Fransız katı siyasal rejimi ile Anglo-sakson liberal anlayışı arasındaki derin farka da ima eder. Amerika’da ise zenciler, alt sınıftan insanlara bile centilmen diye hitap edilir. Türkiye’de kaba-hoyrat olmayan kibar-nazik her insana centilmen diyebiliriz. Kelimenin içeriği ülkelerin insana dair bağlamına göre değişik anlamlar üstlenir.

İngilizce’de cinsler erkeğe göre belirlenir. Man, Woman, Human… Businessman erkeksi ama scientist her iki cinsi de içeriyor. Man (erkek) kök kelime. Türkçede insan ortak paydasında iki cinsde yer alabilir. Cinsiyet sözkonusu olunca kadın- erkek diye özel adı var. Demek ki Türkçede kadının adı varmış.

İtiraz edenler var mı? Buyrun söz sizin. 
Önce sözü Zeynep Ergun’e verelim.  ‘Erkeğin Yittiği Yerde’ kitabından: “Erkeğin yittiği yerdeyiz ama erkeğin yittiği yerde ve zamanda kadın da yiter. 

Belki o yerde ve zamanda, toplumsal cinsiyetlerin, etnik ve ırksal farklılıkların, sınırların, sınıflandırılmaların, açgözlü sömürünün ortadan kalktığı noktada yeni bir yaşam biçimi mümkün olur. Belki o noktada Gaia(Yer Tanrıçası) bizi affeder, korkularımızdan, hüznümüzden, evrensel endişelerimizden silkiniriz.”